Kadere iman etmek cebri (zorlamayı) gerektirmez mi?

Soru

Şu mübarek hadisin anlamını ve şerhini ayrıntılı olarak açıklayınız: [ar]لَا يَرُدُّ الْقَضَاءَ إِلَّا الدُّعَاءُ[/ar] “Kazâyı (takdir edilmiş hükmü) dua dışında hiçbir şey geri çevirmez.” Bu âciz, kısıtlı anlayışıyla bunun anlamını şöyle kavradı: Kaderi dua dışında hiçbir şey geri çeviremez. Peki kaderde yazılı olanın tersi olabilir mi? Bir kimse için “Falan kişiyi öldüreceğim” diye yazılmışsa, öldürmeye mecburum; çünkü kaderimde böyle yazılıdır. O hâlde bu durumda ben neden günahkâr oluyorum?

Cevap

Tahkik ehline göre bunun anlamı şudur: Kazâ değişmez; eğer değişseydi dua ile değişirdi. Yani amaç, kazânın sağlamlığını bildirmek ve duanın önemini zihinlere yerleştirmektir. Ayrıntılar hadis şerhlerinde – “Mişkât” şerhi “Mirkât” ve benzerlerinde – zikredilmiştir. Kaderde yazılı olan her şey mutlaka olur; ancak neyin yazılı olduğunu kimse bilmez.

Kaynak: Fetava-i Mahmudiyye

Önizleme. Metnin tamamı JavaScript açıkken görüntülenir.