Fıkha dair genel meseleler — Fıkıh

• Fıkıh ve fakîhlerin şerefi
• Ümmetin ilk müftüsü
• Soruların cevapları için Cebrâil ﵇’ın Peygamber ﷺ’e gelişi
• Acelecilikten kaçınmak ve büyüğe başvurmak
• Allah Resûlü ﷺ’in fetvalarının konumu
• İftâ makamında şerefli sahâbîler
• Sahâbe arasındaki hadis fakîhleri
• Hazret Muâz b. Cebel, Ebû Abdirrahman el-Ensârî (ö. 18 h.)
• Hazret Übey b. Ka‘b, Ebü’l-Münzir el-Ensârî (ö. 19 h.)
• Hazret Abdullah b. Mes‘ûd ﵁ (ö. 32 h.)
• Hazret Ebü’d-Derdâ, Uveymir b. Zeyd el-Ensârî (ö. 32 h.)
• Hazret Ali el-Murtazâ ﵁ (ö. 40 h.)
• Hazret Zeyd b. Sâbit, vahiy kâtibi ﵁ (ö. 45 h.)
• Hazret Ebû Mûsâ el-Eş‘arî ﵁ (ö. 44/52 h.)
• Mekke fakîhi, Kur’an müfessiri – Hazret İbn Abbâs ﵁ (ö. 68 h.)
• Hibrü’l-ümme – Hazret Abdullah b. Ömer, Ebû Abdirrahman el-Adevî el-Medenî (ö. 74 h.)
• Hazret Câbir b. Abdullah el-Ensârî ﵁ (ö. 78 h.)
• Hazret Alkame b. Kays en-Nehaî el-Kûfî ﵀ (ö. 62 h.)
• Hazret Mesrûk b. Ecda‘, Ebû Âişe el-Hemdânî el-Kûfî, fakîh ﵀ (ö. 63 h.)
• Hazret Saîd b. el-Müseyyeb, Medine fakîhi ﵀ (ö. 94 h.)
• Hazret Saîd b. Cübeyr, Kûfe fakîhi ﵀ (ö. 95 h.)
• Hazret İbrahim en-Nehaî, Kûfe fakîhi ﵀ (ö. 96 h.)
• Hazret Ebû Abdullah Mekhûl el-Hüzelî, hâfız, Şam fakîhi ﵀ (ö. 101 h.)
• Ebû Amr, allâme eş-Şa‘bî el-Hemdânî el-Kûfî ﵀ (ö. 103 h.)
• Sâlim b. Abdullah b. Ömer b. el-Hattâb, Medine fakîhi ﵀ (ö. 106 h.)
• El-Kâsım b. Muhammed, Medine fakîhi ﵀ (ö. 107 h.)
• Hammâd b. Ebî Süleymân ﵀ (ö. 120 h.)
• Muhaddisler arasında İmam Ebû Hanîfe: hadis ilmindeki hocaları ve talebeleri
• İmam Ebû Hanîfe’nin hadise bakışı: metodolojisi
• İmam Ebû Hanîfe tâbiî olarak
• Kûfelilerin hadis dinlemedeki özel âdeti ve bunun İmam Ebû Hanîfe için anlamı
• İmam Ebû Hanîfe’nin hadis ravisi olarak güvenilirliği (sika)
• İmam Ebû Hanîfe’nin ders arkadaşları ve çağdaşları
• Muhaddisler arasında “re’y ehli” (ashâbü’r-re’y): İmam Ebû Hanîfe’nin konumu
• İmam Ebû Hanîfe ile İmam Evzâî arasında namazda ellerin kaldırılması hakkında yapılan münazara
• İmam Ebû Hanîfe hadis bilmiyor muydu?
• Buhârî’nin “Sahîh”inde neden İmam Ebû Hanîfe’nin hadisleri yok
• İmam Ebû Hanîfe’nin rivayetlerinin her iki “Sahîh”te bulunmaması, onun hadiste zayıf olduğuna delil değildir
• Hadisi aktarma yöntemleri: İmam Ebû Hanîfe neden her zaman senedi zikretmezdi
• “Buhârî’nin ‘Sahîh’indeki üç halkalı senetli yirmi rivayet Hanefîler tarafından nakledilmiştir”
• İmam Evzâî ﵀ (ö. 157 H.)
• İmam Süfyân es-Sevrî ﵀ (ö. 161 H.)
• İmam Mâlik ﵀ (ö. 179 H.)
• İmam Ebû Yûsuf ﵀ (ö. 182 H.)
• İmam Muhammed eş-Şeybânî ﵀ (ö. 189 H.)
• İmam Şâfiî ﵀ (ö. 204 H.)
• İmam Şâfiî’nin tek başına kaldığı görüşler: onun boşanma konusundaki tutumuna dair efsanenin incelenmesi
• İmam Ahmed b. Hanbel ﵀ (ö. 241 H.)
• İmam Ahmed’in hadis anlayışı: Ebû Hanîfe ile birliği ve “re’y”in gerçek anlamı
• Hanefî mezhebi fıkhının oluşumu: İmam Ebû Hanîfe’nin heyet halinde çalışma yöntemi
• Hatadan korunma: hadis, İmam Ebû Hanîfe’nin kendi sözlerine göre kişisel görüşün üstündedir
• Delil inattan üstündür: İmam Ebû Hanîfe’nin ve talebelerinin esnekliği ve çıplak görüşün kınanması
• “Re’y sahipleri” sandığınız gibi değildir: Hanefîlerde yeni hükümler nasıl çıkarılırdı
• Kaynakların sırası ve fıkhın tedvininde İmam Ebû Hanîfe’nin önceliği
• İftiranın çürütülmesi: İmam Ebû Hanîfe’de hadisler neden “görünmez”
• Fıkhın genişlemesi, fetvanın önemi ve durgunluk suçlamasına cevap
• Fetvanın tarihi: fıkıh ve ifta neden özel bir bilginler topluluğuna ihtiyaç duyar
• Fetvaların derlenmesi: “Fetâvâ Mahmûdiyye”nin Urduca fetva mecmuaları içindeki yeri
• “Fetva” ve “ifta” sözcükleri: Kur’ânî kökleri ve ümmetin ilk müftüleri
• Sahabenin bölgesel fıkıh ekolleri: Medine, Mekke, Kûfe ve diğer merkezler
• Fetvaların yazılmaya başlanması: sahabenin sahifelerinden ikinci asrın mecmualarına
• İlk fetva mecmuaları: Bekî b. Mahled ve üçüncü asrın derleyicileri
• Fakihler kendi fetvalarını ne zaman toplamaya başladı: İmam Ahmed’den Süyûtî’ye
• Hindistan’da fetvalar: Halcîlerden “Fetâvâ-yı Âlemgîrî”ye, namıdiğer “Hindiyye”
• Urducadaki ilk fetvalar ve hicrî 1182 tarihli yazarı belli olmayan “Fıkhu’l-mübîn” elyazması
• Müftü Mahmûd Hasan Gangôhî: soyu, ailesi ve öğrenimin ilk yılları
• Öğrenim yılları: Mezâhirulûm, Deoband ve fetva yazmadaki ilk denemeler
• Müftü Mahmûd Hasan’ın hocaları: Mezâhirulûm ve Dârulûm Deoband’ın hocaları
• Öğrencilik yıllarındaki gayret: “Mîbezî”nin on tekrarı ve talebenin günlük programı
• Dersaneye giderken bir cüz, verilen öğle yemeği ve iki paysa: züht ve tevekkül
• Kitabın başında sekiz saat: yorulmak bilmeyen gayret
• Gangôh yolunda yirmi cüz ve hiç kaçırılmayan bir ders
• Genç yaşlardan beri ferasetli: tatlı tepsisi ve çocuğun cevabı
• Keşf delil değildir, delil hadistir: “Sünen-i Nesâî” dersindeki soru
• Celâleyn dersi: üç Ahfeş, “ubeyd” ve “ibâd” – talebe hocaya karşı
• İsnadın şeceresi: Müftü Mahmûd Hasan’ın Şah Veliyyullah’a ulaşan iki hadis zinciri
• Biat ve hilâfet: kimlerin sohbetiyle beslendi ve kime vâris oldu
• Yirmi dört yaşında müftü yardımcılığı ve hasta talebelere gösterilen ilgi
• Çay, tatlı ve buzlu karpuz: hesabı bilinmeyen cömertlik
• “Edep bir tâcdır”: talebelerin terbiyesindeki âdetler
• Bir bardak çay, sirke ve tuzlu kuru ekmek: yeme içmedeki âdeti
• Küçük lokma, hiçbir şey saklamamak ve “hayır, sen zengin olmuşsun”
• Kanpur ağlıyor: “Nasıl konuşayım? Gönül nerede, akıl nerede?”
• Dârulûm Deoband’a geliş: Şeyhin günlüğü ve 14 numaralı oda
• Deoband’da “Buhârî”: ikinci cilt Müftü Mahmûd’a nasıl geçti
• Çhatta Mescidi’nde Ramazan: Şaban’dan itibaren hazırlık ve mutekiflerin günlük programı
• Çhatta Mescidi için talimat sayfası: ne okunacak, nelerden kaçınılacak ve kişi kendi hesabını nasıl görecek
• İtikâfta bir gün bir gece: iki buçukta kalkış – tek bir ses çıkmadan
• Müftünün kendi Ramazanı: zaaf izi olmayan işrak ve her gün Kur’an
• “Beni bağışlayın”: itikâfın son günü, bayram gecesi ve boşalan mescit
• Ramazan’a veda: Mevlânâ Muhammed Sânî Nedvî ﵋’in gazeli
• “Yalnızca bu meclis için bile yolculuğun karşılığı çıkardı”: misafirlerin izlenimleri
• “Nûrnâme”: “Burada, Çhatta Mescidi’nde bir tarikat şeyhi var”
• “Nûrnâme” (devamı): “Burada paslı bütün gönüller yeniden kalaylanır”
• “Kıble değişti”: Deoband’da sabah ve uydurma alıntı yüzünden azar
• Dârülifta’da çay meclisi: fıkra için isnad ve yakadan içeri atılan mango çekirdeği
• Sofradan kırıntılar ve ibrik üzerindeki misvak: öğle ve meclise kadar olan vakit
• “Mezarlıkta oturmuyoruz ya”: ikindiden sonraki meclis, manevi bir şifahane
• Akşamdan tan yerinin ağarmasına kadar: Dârülhadîs’te “Buhârî” ve kimsenin duymadığı adımlar
• Deoband’da cuma: Mezâr-ı Kâsımî kabristanı, sünnete uygun tırnak kesimi ve ikindiden sonra seksen salavat
• Birinci meclis: Hanefî imam ve arkasındaki Şafiîler, resimler ve “her mekruh haramdır”
• “Çarşıda bulunmaz”: Hâfız, İkbal ve “hudî” – aynı meclisten
• Saharanpur’da gece tartışması: tathîr âyeti, Fedek ve “borç sizin üzerinizdedir, kıyamet gününe kadar”
• “Kasdü’s-sebîl”, biat edilmeden verilen icazet ve gizemli “Molla Duvazde”
• İkinci meclis: manzum tartışmalar – Çaman, Kamer, Nâz, Esrâr ve Müştâk
• “Dünkü gecenin rüyası mı? Allah korusun!” – tartışmanın ikinci günü
• “Aysa” yalnızca benzetme için mi? Bir itiraza karşılık beş beyit
• “Gelin görün”: Hindistan’ın büyük müftüsünün meclisi üzerine bir manzume
• “Sâkî-nâme” (“Sâkînin Kitabı”): “Sâkî için ne denir, deli ediyor”
• “Kur’an Allah’tan başkasından olsaydı”: tefsir, te’vil, tahrif ve hadd âyetlerindeki sıra
• Tefsirlerin değerlendirilmesi, “mü’mini imanı yüzünden öldüren” ve mihrap tartışması
• “Buhârî asla doğrudan gitmez”: bâb başlıkları, “iki Sahîh’in anası” ve muhaddislerin emeği
• Hadis dereceleri ve dört imam: muhaddisin ağırlığı nerede, fakîhin nerede
• Öncelik çeşitleri, sayının tanımı ve Mansûr’un “ben”i ile Firavun’un “ben”i arasındaki fark
• Bir Kâdiyânî ile konuşma: “Seni alacağım (müteveffîke)” – ölüm mü demek?
• Atham, ip ve Amritsar çarşısı: kehanet nasıl sonuçlandı
• İmamın arkasında kıraat: “delil iddia edene aittir” ve “lâ tef‘alû” altında ne kalır
• “İmamı rükûda yakalayan”: üç hadis birden ve Câbir el-Cu‘fî meselesi
• “Büyük önermeyi ekleyin”: taklide uymayan bir kişiyle dört mezhep hakkında konuşma
• “Allah neden görünmüyor?”: sorusunun beş direği olan bir doktorla konuşma
• Devlet başında kadın: Cemaat-i İslâmî mensubuyla konuşma
• Kadınların oy hakkı; Sultan Raziyye ve Sebe Melikesi’nden delil
• Kadınlar cihatta savaşmalı mı – ve devlet başkanlığına kim layıktır
• Müslümanlar neden et yer: posta müdürüyle konuşma
• Teke helal, domuz haram: Hindu bir rahiple konuşma
• İftâ ve tefakkuh: “Fakîhü’l-Ümme” ve “Hindistan’ın Müftî-i A‘zamı” adları ona nasıl yerleşti
• Büyüklerin fetvalarına güveni: Medine’de at eti ve Hazret Raipûrî’nin defni
• Bahadır Şah Zafer’in mezarının Rangun’dan Kızıl Kale’ye nakli: fetva sorusu ve cevap
• “Mektubunuzu güvendiğim müftüye gönderdim”: Şeyhülhadis’in ona nasıl dayandığı
• Görüşte sağlamlık: C.I.D. görevlisi meselesi ve otorite karşısında geri adım atmama
• Kendi fetvasından dönüş: gelin tarafının ziyafeti
• Tekfîrde azami ihtiyat: dört olay
• Zekâ keskinliği: yer değiştirilen iki baş ve bayram hilâli
• “Şeytanı kimse yoldan çıkarmadı”: trendeki sohbet
• Şehre yakın köyde cuma namazı ve akıcı okuma sınavı
• “Kur’ân göksel bir kitap değildir”: perde arkasından verilen cevap
• Meclislerden beş kısa mesele: mezbahada besmele, rüyada görmek ve diğerleri
• Fetva yazımında mübarek alışkanlıklar: on yedi kural
• Fetva yazma uygulaması: öğrencilere nasıl fetva yazmayı öğretti ve onlara nasıl sahip çıktı
• Vefat ve Vefat Yılına Düşürülen Tarihler
• Mersiye: ‘Gam Dağı – Müftü Mahmud Hasan’ın Göçüp Gitmesi’
• Müftü Abdurrahîm Lacpurî’nin Taziyesi: ‘Olup bitene “nasıl oldu?” deme’
• ‘Çerağ çerağdan tutuşur’: Allah Dostlarıyla Bağ Kurmak Üzerine
• ‘Fetvalarım Basılmaya Hiç Layık Değil’: Onayın Nasıl Alındığı ve Onu Açıklayan Rüya
• Külliyat Nasıl Toplandı: Deoband ve Mezâhir Defterleri – ve Kaybolan Kânpûr Defterleri
• Fetvaları Nasıl Gözden Geçirirdi: Perşembeden Cumaya, Trende, Hastanede
• ‘Bedava Binek Cehenneme Gideni Bile Bulunur’: Gecikmeye Tahammülsüzlüğünü Gösteren İki Olay
• Deoband âlimlerinin mezhebi: bütünleyicilik ve itidal
• Katılık ve kolaylık: Fakîhü’l-Ümme’nin fetva yazma metodu
• İtidal yolu: Peygamber ﷺ sevgisi ve sahabe ﵃
• İtidal yolu: tasavvuf ve medreseler
• İtidal yolu: demokrasi, komünizm, ihtilaflı meseleler ve tebliğ
• “Fetâvâ-yı Mahmûdiyye”nin özellikleri: neden başlı başına bir kütüphane
• Yeni tertip: yirmi dört cilt baştan nasıl düzenlendi
• “Fetâvâ-yı Mahmûdiyye”nin yeni tertibindeki yirmi bir ilke
• Dua ve teşekkür: bu eserde emeği geçenler
• Mukaddimenin kaynakları ve birinci cildin kolofonu

Diller: English · Русский · العربية · اردو · Bosanski · Türkçe · Deutsch · বাংলা