Yarı yarıya şartıyla ve ürünün tamamı şartıyla yarıcılık

Soru

Soru: (1) Amr, Zeyd’e bir miktar araziyi şu şartla verse: “Üzerinde yetişenin yarısı benim, yarısı senin olacak”; bunun dışında bir miktar araziyi de şu şartla verse: “Üzerinde yetişenin hepsini ben alacağım” – bu caiz değil midir, yoksa caiz midir? (2) Amr, Zeyd’e yıllık belirli bir rupi bedel koyarak araziyi ekmesi için verdi; fakat belirlenen vakitte Zeyd rupiyi ödemedi: ya Zeyd onu kendi ihtiyaçlarına harcadı ya da ürün az oldu; yürürlükteki kanunlara göre de Amr bu rupiyi tahsil edemiyor.

Cevap

“Yarı yarıya” şartı caizdir; “Üzerinde yetişenin hepsini ben alacağım” şartıyla yapılan akit ise sahih değildir: sonuçta Zeyd o araziyi ne için ekecek?! Ya üründen ona bir şey düşmeli ya da ekme işinin ücreti kendisine verilmelidir. Ancak Zeyd kendi arazisiyle birlikte onun arazisini de ekip ona iyilik yaparsa bunda bir sakınca yoktur; fakat buna zorlanamaz. (2)

Kaynak: Fetava-i Mahmudiyye

Önizleme. Metnin tamamı JavaScript açıkken görüntülenir.